Great Telekong Part 7

Di dalam Kampung Telekong, mengalir sebatang sungai kecil dari arah timur bermula daripada kaki Bukit Kecil, merentasi tengah-tengah kampung kearah barat dan menyimpang ke selatan membelah kampung dan bersatu dengan Sungai Nal didalam Estet Pasir Gajah.

Sungai ini purata lebarnya kira-kira 15 meter adalah nadi ekonomi bagi seluruh warga Telekong. Ia merupakan sumber bekaalan air untuk mengairi beberapa kawasan bendang padi yang menjadi denyut nadi ekonomi penduduk.

Bermula daripada sumbernya di kaki Bukit Kecil yang merupakan hutan tadahan hujan, mengalir daripada suatu lubang dicelahan batu-batan, keluarlah air yang keramat itu memberi rahmat kepada warga Telekong sejak beratus tahun lampau.

Sungai Geh. Itulah namanya yang diberikan kepada sungai bertuah ini. Sungai ini membekalkan sumber air kepada beberapa buah bendang padi ia-itu di sepanjang tebing kiri dan kanannya. Dibahagian tebing sebelah kirinya, ia membekalkan air kepada Bendang Hulu Geh dan Bendang Jambu, ditengah-tengah Kampung Telekong.

Di bahagian sebelah kanannya ia membekalkan air kepada Bendang Dalam Huma, Lebor dan seterusnya Bendang Besar.

Bagi tujuan menyalurkan bekalan air kepada semua bendang-bendang diatas itu, seluruh warga Telekong yang terdiri daripada Kampung Petanding, Dalam Kerawat dan Dalam Huma bergotong-royong membina saliran atau disebut parit bermula daripada sumber air di hulu Sungai Geh. Parit dibina dikiri dan kanan tebing Sungai Geh ini hinggalah merentasi bendang-bendang berkenaan. Tiada sebarang peruntukan daripada kerajaan. Penduduk sendiri membina dengan kudrat tulang empat kerat mereka menggunakan cangkul, penggali dan guni untuk membuat laluan parit ini. Panjang setiap satu parit ini daripada permulaan hingga akhir ialaj kira-kira lapan kilometer setiap satu.

Untuk membolehkan air sungai ini masuk kedalam saliran parit yang telah dibina ini, penduduk telah membuat sekatan atau ban atau disebut juga sebagai tandak didalam sungai. Ban ini diperbuat daripada tanah yang dipunggah daripada tebing kiri kanan sungai. Tinggi ban ini bersamaan dengan paras tebing. Apabila takungan air memenuhi kawasan yang di tandak, ia akan melimpah kedalam parit dan disalirkan terus ke sawah yang berkenaan.

Oleh kerana ban ini diperbuat daripada tanah sebagai bahan asas, pada setiap musim tengkujuh ianya akan pecah atau mengalami kerosakan. Dan setiap kali rosak, ban ini akan diperbaiki semula oleh penduduk kampung.

Pada tahun 1967, penulis masih ingat lagi ketika kami semua penduduk kampung sedang bertungkus lumus memperbaiki ban yang rosak, tiba-tiba muncul seorang anak muda ditemani Tok Penghulu Halipah menjengok melihat apa yang sedang kami semua lakukan. Orang muda tersebut ialah Tengku Razaleigh bin Hamzah. Beliau datang berjalan kaki dari arah Dalam Huma.
Apabila menyedari kehadhiran beliau, semua penduduk kampung berhenti bekerja dan pergi bersalam dengannya.

Tengku Razaleigh kelihatan berbual-bual dengan semua orang. Penulis tidaklah tahu apa perkara yang diperbincangkan kerana hanya berada sebentar sahaja dihadapan beliau kerana meneruskan kerja. Bagaimana pun dipercayai mereka berbincang mengenai ban inilah agaknya.

Begitulah seorang ahli politik, anak raja, sanggup berjalan kaki meredah hutan sejauh kira-kira lapan kilometer semata-mata untuk meninjau masaalah keperitan hidup rakyat. Ketika itu, tahun 1967 tidak ada apa-apa kemudahan yang dinikmati oleh warga Telekong. Semua infrastruktur asas dalam kampung dibina sendiri tanpa satu sen pun mendapat bantuan daripada kerajaan negeri atau kerajaan persekutuan.

Selang beberapa bulan kemudian, barangkali atas pertolongan Tengku Razaleigh, sekali lagi ban ini diperbaiki dan pada kali ini ia dinaiktaraf dengan menggunakan simen. Dan untuk beberapa tahun selepasnya, ban ini tidaklah mengalami kerosakan yang teruk setiap kali banjir.

Setiap hujung tahun, ketika musim tengkujuh - masa itu belum lagi dipanggil musim banjir - paras air Sungai Geh akan meningkat tinggi. Pada ketika inilah, kami budak-budak remaja berseronok sakan mandi di sungai ini. Panjat dahan pokok yang meruntai kearah sungai dan terjun tirok kedalam air. Budak-budak remaja perempuan pun tidak ketinggalan bersama-sama mandi dan pastilah kami bertambah seronok dapat menyakat mereka ini. Bagaimana pun kadangkala keseronokan kami tergendala apabila ada orang tua yang lalu dan ternampak kami sedang mandi manda, mereka menghalau kami balik kerumah kerana khuatir kami dihanyutkan arus.

Selain daripada menjadi sumber pengairan untuk sawah bendang, Sungai Geh juga merupakan sumber protein khususnya bagi penduduk Kampung Petanding yang menjadikanya sebagai tempat menangkap ikan. Pancing, taut, jail dan bubu adalah peralatan utama yang digunakan untuk menangkap ikan. Taut biasanya digunakan pada sebelah malam.

Pada musim kemarau, adakalanya air Sungai Geh ini kering langsung. Pada musim sebegini; kepada orang yang ahli dalam menjerat burung akan ke Sungai geh mencari saki baki lopak air yang tinggal. Di pinggiran lopak air ini mereka akan meletakkan getah yang melekit. Apabila burung memerlukan air untuk minum atau menyejukkan badan, mereka akan hinggap keatas getah yang dipasang ini dan bahagian kaki atau bulunya akan melekat pada getah tersebut.

Lebih kurang tahun 1967 juga Kampung Telekong telah mendapat sebuah masjid baru yang diperbuat daripada konkrit bagi menggantikan masjid lama yang kecil. Bahan binaan masjid ini iaitu pasirnya diambil daripada Sungai Geh. Itulah masjid yang tersergam di Dalam Kerawat itu didirikan daripada pasir Sungai Geh, masih tegap hingga sekarang.

Suatu yang tidak dapat dipisahkan dengan lagenda Sungai Geh ini khususnya di persekitaran jambatan dan rumah Hashim Haji Mat ialah kisah seram yang menyelubungi kawasan ini. Disini dijadikan sebagai tempat membuang ancak dan hantu, memuja semangat dan pelbagai khurafat lain semasa era kejahilan dahulu. Bagi penduduk kampung, bila sahaja matahari terbenam, akan cuba seboleh-bolehhnya mengelak menggunakan laluan ini kerana takutkan hantu.

Sungai Geh sekarang ini masih mengalir tetapi nampak lesu dan semak samun di tebing kiri dan kanannya, tetap memberikan khidmatnya kepada penduduk kampung Telekong.

Great Telekong Part 6.

Hari ini 18hb. Januari 2008, saya buka kotak email dan mendapati ada satu email daripada Sdr Dr Che Supian Mohamad Nor, Senior Lecturer School of Distance Education, Universiti Sains Malaysia 11800 Pulau Pinang, MALAYSIA. Terima kasih kepada sdr Dr Che Supian kerana respon saudara dan izinkan saya menulis selanjutnya berasaskan email saudara.

Saya berasa cukup bangga dan amat terharu sekali dengan kejayaan saudara dan seorang lagi seperti yang saudara maklumkan ia-itu saudara Dr Rosli bin Muhamad ia-itu anak kepada Mat Bachok.

Muhamad a.k.a Mat Bachok mengikut ingatan saya ada mempunyai beberapa orang anak ia-itu Mek Yah, Mahmud, Aminah dan seorang lagi anak lelaki yang saya tidak ingat namanya. Mungkin yang lelaki inilah yang bernama Dr Rosli (?) itu. Pak Mat ini bekerja di estet Pasir Gajah. Ia berasal dari Bachok, sebab itulah dia dipanggil Mat Bachok. Beliau merupakan orang pertama memilikki motosikal di kampung Telekong. Dia membeli sebuah motosikal jenis Honda Cub. Seminggu sekali Pakmat Bachok akan membasuh motornya di Sungai Geh dan kami budak-budak akan bersama-sama 'menyibuk' bersama beliau.

Dia juga antara tiga orang pertama yang memiliki radio di Kampung Telekong ini. Dua orang lagi ialah Tok ChikSoh Tok Mandur - bapa saudara kepada arwah Musa Pe'ah, bekas penghulu. Dan seorang lagi ialah Pakda Soh, jiran terdekat Pak Mat Bachok ini.

Tidak berapa lama beliau pakai Honda Cub, beliau telah menukar kepada motosikal yang lebih besar ia-itu Honda Bently 125cc. Semasa saya belajar di Sekolah Menengah Kampung Pek yang beroperasi di SK Jambu Lawar, saya selalu juga menumpang naik motor Pak Mat ini jika kebetulan dia balik dari pekan Machang. Tetapi tidak berapa lama lepas itu Pak Mat telah menjual motor ini kepada Hamzah dan saya rasa motosikal itu masih ada hingga sekarang ini.

Dalam siri terdahulu, ada saya tuliskan iaitu Aminah telah berkahwin dengan Mat Tahir, anak Tokchik Berahim. Rasanya mereka ini masih ada di Telekong. Mekyah pula telah berkahwin dengan seorang yang tinggal di Kampung Pemberian, dekat dengan Laloh.

Mengenai Pak Chek Tok Bilal ini, sampai hari ini saya tidak tahu nama sebenarnya. Yang saya tahu nama seperti itulah. Pak Chek Tok Bilal. Dan mungkinlah nama sebenarnya seperti sdr Dr Supian catatkan sebagai Muhamad Nor. Beliau ini rankingnya dalam kampung adalah setaraf dengan Tok Imam Daud, Pakda Tayib, Pak Chu Mahmud dan lain-lain. Kiranya VIP Kampung Telekong lah.

Pada zaman saya remaja, nama-nama diatas itu adalah cukup dihormati khususnya di Dalam Kerawat. Saya tidak pasti samada mereka masih ada atau telah mendahului kita semua.

Daripada maklumat yang sdr Dr Sufian sampaikan, saya rasa umur sdr sekarang ini ialah 39 tahun manakala Dr Rosli itu lebih tua sedikit. Bagaimana pun saya mengucapkan tahniah kepada saudara berdua kerana dalam usia yang masih muda telah berjaya memiliki Phd. dan ini patut dijadikan sebagai perangsang kepada generasi baru anak-anak Telekong.

Selamat majujaya dalam kerjaya.